«ЭМОЦИЯ» ЖАНА «ЭРК» ТҮШҮНҮКТӨРҮ ЖАСАЛМА ИНТЕЛЛЕКТ КОНТЕКСТИНДЕ
Ключевые слова:
эмоция, эрк, жасалма интеллект, симуляция, субъектүүлүк, эркиндик, жоопкерчилик, антропоморфизм, моралдык субъектүүлүк, цифралык маданият, технологиялар, аң-сезим философиясы.Аннотация
Макалада жасалма интеллект контекстинде «эмоция» жана «эрк» түшүнүктөрүнүн философиялык талдоосу берилет. Бул категориялар адамдын субъектүүлүгүнүн маңызын аныктап келген: эмоция — дүйнөгө ички аффективдүү жооп, эрк — эркин максат коюу жана аракеттенүү жөндөмү. Ал эми жасалма интеллектте алар симуляцияга кыскарат — ички мазмунсуз формаларды алгоритмдик кайталоо. Ошентсе да бул окшоштук социалдык мааниге ээ болуп, адамдар машиналар менен жан дүйнөсү бар өнөктөш катары өз ара аракеттене башташат. Бул көрүнүштүн философиялык жана этикалык кесепеттери талданып, симуляция менен чыныгы тажрыйбаны, функция менен онтологияны айырмалоо зарылдыгы белгиленет.
Библиографические ссылки
Бекбоев А.А. Философия искусственного интеллекта: социально-гуманитарные измерения // Вестник НАН КР. – 2023. – № 2. – С. 45–59.
Бекбоев А.А., Имашова А. А., Касымов С. К. Искусственный интеллект как “чёрный ящик” разума (историко-философский и эпистемологический подход) // Известия НАН КР. – 2025. – №4 – С. 158-164.
Бодрийяр Ж. Симулякры и симуляция. – М.: Добросвет, 2015.
Гусельцева М.С. Эмоции в цифровую эпоху: трансформация субъективности // Человек. – 2021. – Т. 32. – № 6. – С. 34–47.
Кант И. Критика практического разума. – М.: Мысль, 1994.
Ницше Ф. По ту сторону добра и зла. – СПб.: Наука, 1990.
Пикард Р. Аффективные вычисления // Open Systems. – 2001. – № 6. – С. 68–75.
Сартр Ж.-П. Бытие и ничто. – М.: Республика, 2000.
Спиноза Б. Этика. – М.: Наука, 1993.
Туринг А. Вычислительные машины и разум // Вопросы философии. – 1960. – № 4. – С. 25–41.
Хайдеггер М. Бытие и время. – М.: Ad Marginem, 1997.
Шопенгауэр А. Мир как воля и представление. – М.: Наука, 1992.
