Гуминдик заттардын негизиндеги темир кармаган нанокомпозиттер жана алардын биологиялык активдүүлүгү
Ключевые слова:
биологиялык активдүүлүк, нанокомпозиттер, гетит, гуминдик заттар, темир кычкылы, гумин кислоталары, структурасы, фазасыАннотация
Биологиялык активдүүлүк - нанокомпозиттердин эң маанилүү касиеттеринин бири. Гетит жана гуминдик заттарга негизделген нанокомпозиттер — органикалык макромолекулалар менен байланышкан темир камтыган нанокомпозиттер болуп саналат. Алардын көптөгөн касиеттери жана жогорку структуралык жөндөмдүүлүгү бар, жана медициналык илимде диагностикалык жана терапевтик шаймандар катары колдонулушу мүмкүн. Ошондуктан, гетит жана гуминдик заттарга негизделген нанокомпозиттердин биологиялык активдүүлүгүн изилдөө актуалдуу багыттардан болуп эсептелет. Изилдөөнүн максаты гетит жана гуминдик заттарга негизделген нанокомпозиттердин биологиялык активдүүлүгүн изилдөөгө негизделген. Гетит жана органикалык заттардын жаратылышта түзүлүш механизмдери аныкталды. Сууда эрип турган гумин кислоталары (ГК) менен Fe(гидро) оксиддери (α-FeOOH, α-Fe₂O₃, темирдин аморфтык полимерленген фазалары) арасындагы өз ара аракеттенүүлөр каралды. Гетит жана органикалык заттардын нанокомпозиттеринин түзүлүшүнүн механизмдери аныкталды. Темир оксиддери ГКнын терс заряддуу бети менен күчтүү аракеттенишет. Гетиттин (α-FeOOH) көмүртек камтыган органикалык заттар менен (белгиленген углероду, гумин кислоталары) наногибриддүү композиттер алынган. Токсикалуулугу аныкталып, синтезделген темир камтыган препараттардын биологиялык активдүүлүгү каралды.
Библиографические ссылки
Жаркынбаева, Р.А. Железосодержащие нанокомпозиты на основе гуминовых веществ [Текст] / Р.А. Жаркынбаева, А.С. Маметова, Х.И. Гаффорова, Ж.Д. Абдуллаева - Бюллетень науки и практики, Нижневартовск. 2021;10(7):25-30.
Cheng, W. Effects of organic matter-goethite interactions on reactive transport of nalidixic acid: Column study and modeling [Текст] / W. Cheng, L. Zhou, R. Marsac, J.F. Boily, K. Hanna. - Environ. Res. 2020;191:110187.
Gilbert, F. Synthesis of goethite from Fe(OH)2 precipitates: Influence of Fe(II) concentration and stirring speed [Текст] / F. Gilbert, P. Refait, F. Lévêque, C. Remazeilles, E. Conforto. - J. Phys. Chem. Solids. - 2008;69:2124-2130.
Jaiswal, A. Synthesis, characterization and application of goethite mineral as an adsorbent [Текст] / A. Jaiswal, S. Banerjee, R. Mani, M.C. Chattopadhyaya. - J. Environ. Chem. Eng. - 2013;1:281-289.
Cornell, R.M. The Iron Oxides: Structure, Properties, Reactions, Occurrences and Uses modeling [Текст] / R.M. Cornell. - John Wiley & Sons; Weinheim, Germany. - 2013.
Сивакова, Л.Г. Биологическая активность гуминовых веществ [Текст] / Л.Г. Сивакова. – Сборник материалов II Всероссийская конференция «Химия и химическая технология: достижения и перспективы» 20–21 ноября. – 2014; Кемерово [Текст] / Л.Г. Сивакова. - ФГБОУ ВПО «Кузбас. гос. техн. ун-т им. Т.Ф. Горбачева».
Жоробекова, Ш.Ж. Методы анализа гуминовых веществ [Текст] / Ш.Ж. Жоробекова, Р.П. Королева. - Бишкек: Илим. - 2011. 165 с. ГОСТ 4453–74 «Уголь активный осветляющий древесный порошкообразный. Технические условия».
Mohammed, I. Acid–base properties of humic acid from soils amended with different organic amendments over 17 years in a long-term soil experiment [Текст] / Mohammed, I., Kodaolu, B., Audette, Y., Smith, D.S.,Longstaffe, J.-Soil Science Society of America Journal. – 2025;89: e70074.
Орехов, Д.И. Флуоресцентный анализ как инструмент оценки физиологического состояния деревьев в различных условиях загрязнения в г. Москве [Текст] / Д.И. Орехов, Г.А. Калабин. - Вестник РУДН Серия экология и безопасность жиизнедеятельности. - 2013. - №5. - С.1-15.
Moura, O.V.T., Humic foliar application as sustainable technology for improving the growth, yield, and abiotic stress protection of agricultural crops, A review. [Текст] / [O.V.T. Moura, R.L.L. Berbara, D.F.O. Torchia, et al.]. - J Saudi Soc Agric Sci. – 2023;22(8):493-513.
