КАЗАКСТАНДЫН ЗАМАНБАП МУЗЫКАСЫНЫН УЛУТТУК ИДЕНТТҮҮЛҮГҮН КАЛЫПТАНДЫРУУДА НУРГИСА ТЛЕНДИЕВДИН ЧЫГАРМАЧЫЛЫК МУРАСЫ (композитордун 100 жылдыгына карата)
Ключевые слова:
Поп-музыка, Нургиса Тлендиев, казак поп-музыкасы, улуттук өздүк, ыр, патриоттук ыр, музыкалык салт, бренд.Аннотация
Бул макала казак популярдуу музыкасынын улуттук өздүгүн калыптандырууда Нургиса Тлендиевдин чыгармачылык мурасынын маанисин терең талдоого арналган. Изилдөөнүн предмети – композитордун салттуу улуттук музыкалык ой жүгүртүүнү заманбап поп-музыка менен айкалыштыра билүүсү жана анын музыкалык тилинин коомдук көркөм аң-сезимге тийгизген таасири. Бул иш маэстро Тлендиевдин 100 жылдыгына карата жазылып, анын ыр мурасы маданий мурастын үзгүлтүксүздүгүн камсыздоочу негизги булак катары каралат.Изилдөөнүн максаты – Н.Тлендиевдин чыгармачылыгы аркылуу казак популярдуу музыкасынын улуттук өздүгүн калыптандыруу процесстерин изилдөө. Бул максат ырлардын («Өз елім», «Куә бол») мазмундук, патриоттук, руханий таасирин талдоо аркылуу далилденет. Ошондой эле ырлардын аткарылышы – Н.Тлендиевдин замандаштары (Н.Нусипжан, Б.Самединова ж.б.) жана азыркы жаш аткаруучулар тарабынан — анын музыкасынын бүгүнкү күнгө чейин жашап келгендигин жана актуалдуулугун тастыктайт. Демек, Н.Тлендиев түптөгөн улуттук эстрада образы азыркы күндө да уланып келет. Макаланын методологиясы – маданият таануу, музыка таануу жана медиа анализин камтыйт. Жыйынтыгында композитор сал-сери салтын улантып, улуттук мелоинтонацияны заманбап аранжировкалар менен айкалыштырган казак эстрадасынын негиздөөчүсү болгондугу көрсөтүлөт. Изилдөөнүн натыйжалары музыкалык билим берүүдө, маданий саясатта, искусство таануу илиминде жана улуттук бренд түзүүдө колдонулушу мүмкүн.
Библиографические ссылки
Айтуарова А. Народные традиции в массовой музыке Казахстана. Автореф. на соис. … к.иск. – Ташкент, 1993.
Кузембаева С., Егинбаева Т.Ж. Лекции по истории казахской музыки. – Алматы, 2005.
Күзембай С.Ә. Ұлы тұлғаның мәңгілік мұрасы // Нұрғиса Тілендиевтің мұрасы және жаңа қазақстандық патриотизмді қалыптастыру: Халықаралық ғылыми-практикалық конференция баяндамалар жинағы. Т.Жүргенов ат. ҚазҰӨА. – Алматы: Т.Жүргенов ат. ҚазҰӨА, 2016. – Б.6-9.
Қапалбекұлы Н. Тұла бойы тұнған өнер // Нұрғиса Тілендиевтің мұрасы және жаңа қазақстандық патриотизмді қалыптастыру: Халықаралық ғылыми-практикалық конференция баяндамалар жинағы. Т.Жүргенов ат. ҚазҰӨА. – Алматы: Т.Жүргенов ат. ҚазҰӨА,
– Б.9-12.
Simon Frith. Performing Rites: On the Value of Popular Music // Popular Music. Vol. 21, No. 1 (Jan., 2002), pp. 135-138.
Jacques Attali. Noise: The Political Economy of Music. – Published by the University of Minnesota Press III Third Avenue South, Suite 290, Minneapolis, MN 55401-2520. – 180 р.
Theodor Adorno. On Popular Music // https://listentobettermusic.wordpress.com/2014/08/16/on-popular-music-by-theodor-adorno/
Philip Tagg. Analysing Popular Music: Theory, Method and Practice // Popular Music. Vol. 2, Theory and Method (1982), pp. 37-67.
Georgina Born. Rationalizing Culture: IRCAM, Boulez, and the Institutionalization of the Musical Avant-Garde. – University of California Press, 1995. – 392 p.
Мусагулова Г.Ж. Эстрадное музыкальное искусство в аспекте культурной жизни республики // Очерктер. Қазақстанның Тәуелсіздік жылдарындағы музыкалық өнері. Алматы: Жібек жолы, 2008. 288 б., Б.229-257.
Абдрахман Г. Современное массовое музыкальное мышление казахов в эволюционном аспекте // Курмангазы и традиционная музыка на рубеже веков. – Алматы, 2000.
